Медицинская этика и деонтология
Государственное
бюджетное образовательное учреждение
высшего профессионального образования
«Тюменская
медицинская академия»
Министерства
здравоохранения Российской Федерации
(ГБОУ ВПО ТюмГМА Минздрава России)
Кафедра теории
и практики сестринского дела
РЕФЕРАТ
на тему:
Медицинская этика и деонтология
Выполнил:
Студент 1 курса
Лечебного факультета,
101 гр.
Фейзуллаев Сабир
Гасанович
Проверила:
Тюмень, 2021
Содержание
Медицинская этика деонтология
(стр 3)
Медицинская сестра и права пациента
(стр 4)
Гуманное отношение к пациенту,
уважение его законных прав
(стр 5)
Уважение человеческого достоинства
пациента (стр 5)
Прежде всего – не навреди
(стр 6)
Право пациента соглашаться
на медицинское вмешательство
или отказываться от него
(стр 6)
Право пациента на качественную и своевременную медицинскую помощь
(стр 7)
Медицинская сестра и умирающий
больной
(стр 7)
Обязанность хранить профессиональную
тайну (стр 8)
Профессиональная компетентность
(стр 9)
Защита пациента от некомпетентного
медицинского вмешательства
(стр 9)
Уважение к своей профессии
(стр 9)
Медицинская сестра и коллеги
(стр 10)
Участие в медико-санитарном
просвещении населения (стр 10)
Заключение
(стр 11)
Медицинская этика деонтология
Медицинская этика —
часть общей и один из видов
профессиональной этики. Это наука
о нравственных началах в деятельности
медиков. Предметом ее исследования является психоэмоциональная
сторона деятельности медиков. Медицинская
этика в отличие от права формировалась
и существовала как свод неписаных правил.
Понятия о врачебной этике складывались
с древних времен. Считается, что основные
принципы медицинской этики сформулировал
Гиппократ.
Та часть этики, предметом
которой является учение о долге человека
перед другим человеком и обществом в
целом, именуется деонтологией.
Медицинской деонтологией
называется учение о должном поведении
медицинских работников, способствующем
созданию наиболее благоприятной обстановки
для выздоровления больного. Термин медицинской
деонтологии ввел выдающийся хирург Н.Н.Петров,
распространив ее принципы на деятельность
медицинских сестер.
Таким образом, теоретической
основой деонтологии является медицинская
этика, а деонтология, проявляясь в поступках
медицинского персонала, представляет
собой практическое применение медико-этических
принципов.
Аспектами медицинской деонтологии
являются:
- взаимоотношения медицинских работников с больными;
- взаимоотношения медицинских
работников с родственниками больного; - взаимоотношения медицинских
работников между собой.
Главными целями профессиональной
деятельности медицинской сестры являются:
уход за пациентами, облегчение их страданий, восстановление и укрепление
их здоровья, предупреждение болезней.
Для реализации указанных
целей при выполнении своих функциональных
обязанностей медицинская сестра должна знать и соблюдать следующие основные такие этические принципы, как гуманность
и милосердие.
Реализация этических начал
в медицине включает:
- информирование пациента о его правах;
- информирование пациента о состоянии его здоровья;
- гуманное отношение к пациенту;
- уважение человеческого достоинства пациента;
- недопущение морального и физического ущерба пациенту (не навреди);
- уважение права пациента на проведение медицинского вмешательства или отказа от него;
- уважение автономии пациента;
- уважение права пациента на качественную и своевременную медицинскую помощь;
- проявление бережного отношения к умирающему больному(дистрибутивная справедливость);
- хранение профессиональной тайны;
- поддержание на высоком уровне своей профессиональной компетентности;
- защиту пациента от некомпетентного медицинского вмешательства;
- поддержание уважения к своей профессии;
- уважительное отношение к своим коллегам;
- участие в медико-санитарном просвещении населения.
Медицинская сестра и права пациента
Медицинская сестра
должна быть правдивой по отношению
к пациенту, знать и уважать
права пациента и в своей
профессиональной деятельности
поступать с учетом этих прав.
При обращении за медицинской помощью
и ее получении пациент имеет
право на:
1. уважительное
и гуманное отношение со стороны медицинского
и обслуживающего персонала;
2. выбор врача с учетом его согласия;
3. обследование, лечение и содержание в
условиях, соответствующих санитарно-гигиеническим
требованиям;
4. проведение по его просьбе консилиума
и консультаций других специалистов;
5. облегчение боли, связанной с заболеванием
и (или) медицинским вмешательством, доступными
способами и средствами;
6. сохранение медицинскими работниками
профессиональной тайны;
7. информированное добровольное согласие
на медицинские вмешательства;
8. отказ от медицинского вмешательства;
9. получение информации о своих правах
и обязанностях и состоянии своего здоровья;
10. получение медицинских и иных услуг в
рамках программ добровольного медицинского
страхования;
11. возмещение ущерба в случае причинения
вреда его здоровью при оказании медицинской
помощи;
12. допуск к нему адвоката или иного законного
представителя для защиты его прав;
13. допуск к пациенту священнослужителя
или предоставление условий для отправления
религиозных обрядов, если это не нарушает
внутренний распорядок больничного учреждения.
Моральный долг медицинской сестры
– информировать пациента о его
правах. Она должна сообщать больному
имена и должности, принимающих участие
в его лечении. Учитывая, что функция информирования
пациента и его близких, по преимуществу,
принадлежит врачу, медицинская сестра
имеет моральное право передавать профессиональные
сведения лишь по согласованию с лечащим
врачом.
Гуманное отношение к пациенту,
уважение его законных прав
Превыше всего медицинская сестра должна ставить
сострадание и уважение к жизни пациента.
Она обязана уважать право пациента на
облегчение страданий в той мере, в какой
это позволяет существующий уровень медицинских
знаний. Долг медицинского работника никогда
не участвовать в действиях, направленных
против физического и психического здоровья
людей, не ускорять наступление смерти
и не способствовать самоубийству больного.
Уважение человеческого достоинства
пациента
Медицинская сестра
должна быть постоянно готова
оказать компетентную помощь
пациентам независимо от их
возраста или пола, характера заболевания, социального
или материального положения и других
различий. Осуществляя уход, медицинская
сестра должна учитывать личные нужды
пациента, уважать его право на участие
в планировании и проведении лечения. В общении с больными никогда не следует
забывать о следующих правилах: всегда
внимательно выслушивать пациента, задавая
вопрос, всегда обязательно дождаться
ответа, излагать свои мысли ясно, просто,
доходчиво. Проявления высокомерия, пренебрежительного
отношения или унизительного обращения
с пациентом недопустимы. При установлении
очередности оказания медицинской помощи
нескольким пациентам медицинская сестра
должна руководствоваться только медицинскими
критериями, исключая какую-либо дискриминацию.
Прежде всего – не навреди
Главным этическим принципом в медицине является
принцип – не навреди. Не причинение вреда,
ущерба здоровью пациента – есть первейшая
обязанность каждого медицинского работника.
Пренебрежение этой обязанностью в зависимости
от ущерба здоровью больного может стать
основанием для привлечения медицинского
работника к судебной ответственности.
Недопустимо нанесение морального
или физического ущерба пациенту
ни намеренно, ни по небрежности, ни по
причине профессиональной некомпетентности.
Медицинская сестра не вправе безучастно
относиться к действиям третьих лиц, стремящихся
нанести пациенту такой вред. Действия
медицинской сестры по уходу за больным,
любые другие медицинские вмешательства,
сопряженные с болевыми ощущениями и иными
временными негативными явлениями, допустимы
лишь в его интересах. Риск, сопровождающий
медицинское вмешательство, не может быть
выше ожидаемой пользы. Произведя медицинские
вмешательства, чреватые риском, медицинская
сестра обязана предусмотреть меры безопасности,
купирования угрожающих жизни и здоровью
пациента осложнений.
Право пациента соглашаться
на медицинское вмешательство или отказываться
от него
Очень важным принципом
в современном здравоохранении
является принцип информированного
добровольного согласия. Этот принцип
означает, что медицинский работник должен максимально
полно информировать больного и дать ему
оптимальные советы. Только после этого
больной должен сам выбрать свои действия.
При этом в нашей стране закон дает право
пациенту получать всю информацию. Предоставление неполной информации
является обманом. Медицинская сестра
должна уважать право пациента или его
законного представителя (когда она имеет
дело с ребенком или недееспособным душевнобольным)
соглашаться на любое медицинское вмешательство
или отказываться от него. Медицинская
сестра должна быть уверена, что согласие
или отказ даны пациентом добровольно
и осознанно, то есть без какого-либо принуждения
или обмана и при ясном понимании характера
воздействия на его физическое или психическое
здоровье. Моральный и профессиональный
долг медицинской сестры – в меру своей
квалификации разъяснять пациенту последствия
отказа от медицинской процедуры. Отказ
от медицинского вмешательства с указанием
возможных последствий оформляется записью
в медицинской документации и подписывается
гражданином либо его законным представителем,
а также медицинским работником. Если
пациент не в состоянии выразить свою
волю, медицинская сестра вправе осуществлять
показанные ему неотложное медицинское
вмешательство, в пределах своей компетентности,
на основе своего собственного решения.
Право пациента на качественную и своевременную медицинскую помощь
(дистрибутивная
справедливость)
В современных условиях
особенно важен принцип дистрибутивной
справедливости, который означает
обязательность предоставления
и равнодоступность медицинской
помощи. К сожалению, дистрибутивная несправедливость особенно
часто возникает при распределении дорогостоящих
лекарств, используемых сложных оперативных
вмешательств и т.п. При этом наносится
огромный моральный ущерб тем больным,
которые в силу ряда причин обделены тем
или иным видом медицинской помощи. Медицинская
сестра обязана оказывать пациенту качественную
медицинскую помощь, отвечающую принципам
гуманности и профессиональным стандартам.
Она несет моральную ответственность
за свою деятельность перед пациентом,
коллегами и обществом. Профессиональная
и этическая обязанность медицинской
сестры – оказывать, в меру своей компетенции,
неотложную медицинскую помощь любому
человеку, нуждающемуся в ней.
Медицинская сестра и умирающий
больной
Медицинская сестра
должна с уважением относиться к праву умирающего пациента
на гуманное обращение и достойную смерть.
Медицинская сестра обязана владеть необходимыми
знаниями и умениями в области паллиативной
медицинской помощи, дающей умирающему
пациенту возможность окончить жизнь
с максимально достижимым физическим,
эмоциональным и духовным комфортом. Первейшие
моральные и профессиональные обязанности
медицинской сестры: предотвращение и
облегчение страданий, как правило, связанных
с процессом умирания; оказание умирающему
пациенту и его семье психологической
поддержки. Преднамеренные действия медицинской
сестры с целью прекращения жизни умирающего
пациента, даже по его просьбе, неэтичны
и недопустимы.
Обязанность хранить профессиональную
тайну
Медицинская сестра
должна сохранять в тайне от третьих
лиц доверенную ей или ставшую ей известной
в силу исполнения профессиональных обязанностей
информацию: о факте обращения за медицинской
помощью, о состоянии здоровья пациента,
диагнозе, лечении, прогнозе его заболевания,
а также о личной жизни пациента, даже
после того, как пациент умрет. Не подлежат
огласке также сведения о физических недостатках,
вредных привычках, имущественном положении,
круге знакомств и т.п. Целью сохранения
профессиональной тайны является предотвращение
возможного причинения больному морального
или материального ущерба. Медицинская
сестра обязана неукоснительно выполнять
свои функции по защите конфиденциальной
информации о пациентах, в каком бы виде
она ни хранилась. Медицинская сестра
вправе раскрыть конфиденциальную информацию
о пациенте какой-либо третьей стороне
только с согласия самого пациента. Право
на передачу медсестрой информации другим
специалистам и медицинским работникам,
оказывающим медицинскую помощь пациенту,
предполагает наличие его согласия. Медицинская
сестра вправе передавать конфиденциальную
информацию без согласия пациента лишь
в следующих случаях, предусмотренных
законом:
Этика және деонтология
Мейірбике т?жірибесіндегі ?арым-?атынас этикасы.Барлы? ?ызметкерлерге ?атысты этикалы? кодексті? болуы
Медбике тәжірибесіндегі қатынас этикасы
Қызметкердің адамгершілік деңгейін қалыптастырушы факторлар
- Ұжымдағыморальдік атмосфераныңжағдайы;
- Басшының рөліжәне жеке басының адамгершілк деңгейі;
- Барлық қызметкерлерге қатыстыэтикалық кодекстіңболуы.
Еңбек ұжымныңрухани атмосферасы
Мамандардың өзінің кәсібіне танытқан көзқарастарына байланысты
Этиканыесте сақтаймыз
Қатынастыорнатамыз
Ынтамқтастыққұрамыз
Серіктестік туралыойлаймыз
Нәтижегеқол жеткіземіз
Бүгінгі күнде есікке жақындасаң, ол автоматты түрде ашылады; адамға жақындасаң, ол автоматты түрде жасырынады.
Пер Хальворсен
Пациенттердіңөмір сүру сапасы
Физикалық күйі– ауру симптомдарының жиынтығы, емдеудің қарсы нәтижелерінің ықпалы, жалпы денелік ауқаттылығының айқындалуы (физикалық шектеулер немесе төсек жағдайында болу қажеттілігі).
Пациенттердіңөмір сүру сапасы
Психикалық күйі– психологиялық тепе-теңдік, тұлғаның өзгеруі, этетикалық тартымдылығын жоғалту, бақытқа деген сенімін жоғалту, әлемнің әділдігіне деген сенімін жоғалту, тұлғааралық мәселелер (үрейлену немесе депрессия, эмоциялары мен мінез-құлқын бақылау қабілетінің төмендеуі ).
Пациенттердіңөмір сүру сапасы
Әлеуметтік қызмет– әлеуметтік мәртебесін жоғалту, қаржылық мүмкіндіктерін жоғалту, емделуге жұмсаған шығындар, мүгедектік, тұлғааралық байланыстары мен әлеуметтік байланыстарының азаюы.
Пациенттердіңөмір сүру сапасы
Рөлдік қызметі– отбасындағы, жұмыстағы, қоғамдағы күнделікті рөлдерінің өзгеруі; күнделікті белсенділіктің, өзіне өзі қызмет көрсету мүмкіндігінің төмендеуі.
Пациенттердіңөмір сүру сапасы
Өз денсаулығы жағдайын жалпы субъективті қабылдау– қазіргі мезеттегі жағдайын, оның болашағын бағалау, ауырсыну сезімдерін және аурудың қосымша мәселелерін бағалау.
Медицина қызметкері
Пациент
Пациент
Вербальды емес деңгейде:
- Біздіңкөңіл-күйімізді
- Біздіңсыртқы келбетімізді
- Біздіңмәртебемізді
- Біздің мамандығымыздағыөкілеттілігімізді
«оқып біледі»
Маман жеке тұлғасының коммуникативті компонентін бағалау
Толығымен оң мінезді – 13%
Оң мінезді – 20%
Анықталмайтын – 67%
Денсаулық сақтаудағы барлық шиеленіс жағдайларының90 %
медицина қызметкерінің пациентпен сөйлескісі келмегені немесе сөйлесе білмегені, өзінің қателіктері мен проблемаларын мойындағысы келмеуі салдарынан туындайды!
Шиеленіс жағдайларының туындау себептері:
- Пациентке жеткілікті дәрежеде мұқият көзқарас танытпау
- Пациенттің емделуге ақпараттандырылған келісімінің болмауы
- Медицина қызметкерлерінің әрекеттерінде келісушіліктің болмауы
- Медицина құжаттамасын жүргізудегі ақаулықтар
- Кәсіби біліксіздік
- Медицина қызметкері мен пациенттің мінез-құлық ерекшеліктері
Сезім мен сананыңтепе-теңдігі
Пациентке немқұрайлы қарау
медицина қызметкерлерітолеранттылыққағидаларын сақтамаған кезде туындайды
Толеранттылық(Толеранттылық қағидалары декларациясына сай)
- Өзге мәдениетіне, өзін көрсету тәсілдеріне және адам тұлғасының көрінісіне құрмет таныту, қабылдау және дұрыс түсіну
- Кешірімділік немесе мақұлдаушылықкөну дегенді білдірмейді
- Әлеуметтік әділетсіздіккешыдамдылық танытуөзінің көзқарастарынан бас тарту немесе өзінің сенімдерін басқа адамдарға тықпалау дегенді білдірмейді
Пациенттің емделуге ақпараттық келісімінің болмауы
Мамандар жиі ақпараттық келісіммен жұмыс жасауды «бас қатыру» деп қабылдайды, ал пациенттер бұны медицина қызметкерлерінің кәсіби жауапкершілігінен құтылу әдісі деп қабылдайды.
ЖКК қол қойған кезде теріс реакцияны не тудырады?
- Медицина қызметкері пациенткеназар аудармастан, «қағаздан» оқып салады.
- Медицина қызметкері сұрақтардан қашқақтайды, сенімсіз, айқын емес жауап береді, сұрақтарды иелемейді, сол әрекетімен қосымша сұрақтардың туындауына жол береді.
- Медицина қызметкері манипуляцияларын жасауғаасығады.
Медицина қызметкері емдеу немесе күтімнің реттілігін нақтылай, пациенттің қажеттіліктерін түсіне, оң жақтары мен теріс жақтарынанықтай алмайды.
Пациент «шатасады»– ол «түсіне» және бағала алмайтын жүйелендірілмеген ақпарат көп.
Медицина қызметкеріпациенттің мінез-құлқына өзінің бағасын береді– сөзімен, бет жүзімен, әрекетімен, пациенттің денсаулығына немқұрайлы қарайтынын, емдеу бойынша берілген ұсынымдарын немесе қажетті диагностикалау шараларын орындағысы келмейтінін көріп ашуланады.
Жұмыстану барысы!
- Пациентке бұл қандай құжат екенін және оған қол қою заңдармен («РФ азаматтарының денсаулығын қорғау негіздері туралы», «Тұтынушылардың құқықтарын қорғау туралы» ФЗ) қарастырылғанынтүсіндіру.
- Пациентке қолжетімді түрде БАРЛЫҚ оң жақтары мен теріс жақтары туралыайту(басқаша айтқанда, пациентке қарапайым «адам түсінетін» тілмен ақпараттандырылған келісімнің мазмұнын жеткізу).
Жұмыстану барысы!
- Пациентке ақпараттың өзіне құндылығы мен бағалығынтүсіндіру. Денсаулығына қатысты тиімді шешімді тек қызмет туралы толық ақпаратты біле тұра ғана қабылдауға болатынын түсіндіру.
- Шешімді тез қабылдауғакөндірмеу, ойлануға, сұрақтар қоюға мүмкіндік беру.
Жұмыстану барысы!
Пациенттің сұрақтарына, соның ішінде айқын түрде ашуландыратын сұрақтарына салмақты, кәсіби тұрғыдан біліктіжауап беру(мысалы, «Сіз не ештеңеге кепілдік бермейсіз бе? Онда не үшін соншалықты ақша алып отырсыз?»).
Нәтижесінде неге қолжеткіземіз?
- Медицина қызметкері мен пациенттің терапиялық серіктестігінқалыптасуы;
- Пациенттің үрейлі-депрессивті ақаулықтар туындауынтөмендеуі;
- Пациенттердің медициналық қызметтердің сапасына қойған негізсіз наразылықтарын айту жиілігінтөмендеуі;
- Пациенттердің медициналық білімділігінартуы;
- Жұмыс беруші мен сыртқы сарапшылар комиссиясының маман жұмысының сапасын бағалауғаоң ықпалы.
Медициналық құжаттаманы жүргізудегі ақаулықтар
Медициналық көмек көрсетудің әр түрлі деңгейлерінде медициналық құжаттаманы рәсімдеудегі қателіктер.
Кәсіби құзыреттілігі
- Медицина қызметкерлерінің жұмысындағы қателіктер.
- Медицина қызметкерлерінің жұмысындағы немқұрайлық және ұқыпсыздық.
- Пациентеп жұмыстану барысында құпиялылықты сақтау.
Медицина қызметкері мен пациенттің мінез-құлық ерекшеліктері
- Рухани мінез-құлқы
- Тұлғалық мінез-құлқы
- Іскерлік мінез-құлқы
Пациенттікі әрқашан дұрыс болады,
мамандар
– Жоғары білікті болғанға
- Құқықтық білімді болғанға
- Өзін өзі ұстау мәдениетін сақтағанға
- Этикетті сақтағанға
- Бойындағы әдепсіздікті жойғанға дейін.
Этика кодексі медбикенің кәсіби қызметінің рухани бағдарын анықтайды.
Төрт әмбебап этика қағидалары
Мейірімділік қағидасы: “мен пациентке жақсылық алып келемін, тым болмаса, оған зиян келтірмеймін”. Мейірімділік дегеніміз пациентке деген сергек және мұқият көзқарас, жағдайының ауырлығына қарай емдеу әдістерін таңдау, пациенттің қарастырылған медициналық араласуға қабілеттілігін көрсетеді. Бастысы, медицина қызметкерінің әр әрекеті нақты сол пациенттің жақсы болып кетуі үшін жасалуы!
Автономдық қағидасыәр пациентке және оның шешімдеріне құрмет көрсетуін талап етеді. Әр адам мақсатына қолжеткізудің құралы ретінде емес, тек мақсат ретінде қаралады.Оған кіретіні:– құпиялық,– пациенттің мәдениеті, діні, саяси және өзге де сенімдеріне құрмет – медициналық араласу және диагностикалау, емдеу, күту және оңалтуды бірігіп жоспарлау және жоспарын жүзеге асыруға ақпараттандырылған келісім,– пациенттің өз бетінше шешім қабылдауы немесе шешімді осы пациенттің заңды өкілінің қабылдауы.
«Бұның барлығы кәсібіміз соншалықты мұңды және жабыраңқы көрінбесін деп күлкі үшін жасалған болатын. Біздер реанимация бөлімінде жұмыс жасаймыз»
фотосессияға қатысушы
Әділдік/ зиян келтірмеушілік қағидасымедицина қызметкерлерінен барлық пациенттерге олардың мәртебесіне, жайына, кәсібіне немесе өзге сыртқы мән-жайларға қарамастан бірдей көзқарас танытуын және тегін көмек көрсетуін талап етеді.Бұл қағида медицина қызметкері қандай да бір көмек көрсетпесе де, оның әрекеттері пациенттің өзіне де, басқа тұлғаларға да зиян келтірмеуі тиіс. Пациент пен оның жақындары немесе басқа медицина қызметкерлері арасында шиеленістің туындауы жағдайына кезігіп, осы қағиданы басшылыққа алып, біздер пациенттің жағында қалуымыз тиіс.
Медициналық көмекті көрсетудің толықтығы қағидасыдегеніміз медициналық көмекті кәсіби көрсету және пациентке кәсіби көзқарас таныту, сапалы диагностикалау және емдеуді жүргізу, алдын алу шараларын жүргізу және паллиативті көмек көрсету үшін денсаулық сақтаудың барлық қолда бар құралдарын пайдалану.Қағида денсаулық сақтау саласына қатысты заңнаманың барлық нормаларын, сонымен қатар этика кодексінің барлық қағидаларын сақтауды талап етеді.
Біздерге серіктестік орнатуға не кедергі болады?
Әңгімені бастаған кездежеткілікті уақытыңызболуы керек.
Пациентпен қатынас жасау
«Бетперделердің қатынасы»
Формальды қатынас, осы кезде әңгімеге қатысушыны түсінуге және тұлғалық ерекшелігін ұмтылыс болмайды, тек шынайы эмоциялар мен әңгімелесушіге шынайы көзқарасын жасыруға мүмкіндік беретін сыпайлылық пен әдептілік бетпердесі қолданылады.
Пациентті жетелеуіш эмоциялар:
Қорқыныш,соматикалық әрекеттің айқын белгілерімен жетеленеді – АҚ көтерілуі, тамыр соғысының жиіленуі, қолдардың дірілдеуі, қарашықтардың үлкеюі, бұлшық ет тонусының жоғарылауы, зәр немесе нәжіс шығаруға ұмтылыс – бұл қате нақтама қоюға алып келуі мүмкін.
Қорқынышпациентке ауыртатын емшаларға дайындалуға кедергі келтіреді, тексеру және манипуляциялар жасау барысын қиындатады, пациент медицина қызметкерінің араласуынан қолдарымен қорғанғысы келеді, бұл әрекеті маманға жоспарлағанын жасауға кедергі келтіреді.
Үрей
Қорқынышқа ұқсас психикалық жәй-күй, үрей туындаған кезде адам неден нақты қорқып отырғанын түсіне бармайді.
Бұл мәнсіз қорқыныш, анық емес және белгісіз қауіптен қорқу.
Үрейді де вегетативті симптомдар жетелейдіү.
Пациенттің үрейін қалай жеңуге болады?
- Медицина қызметкері әрекет жасау алдында немесе жасау барысындапациентпен әңгімелесу–жағдайдан алаңдату факторы.
- Пациенттің үрейлі күйді ұстап тұруға жұмсайтын қуатын тиімді түрде пайдалануға мүмкіндік беретін түрліәрекет–назарын басқа жағдайға аудару факторы.
Қобалжу
Әр теріс фактор пайда болған кезде жітілене түседі, мысалы, ыңғайсыз отыру не жату, физикалық жүктеме.
Пациентте әлсіздік және медицина қызметкерлеріне бағыныштылық сезімі туындайды.
Жүргізілетін манипуляциялар туралы пациентке алдын ала ескертілуі тиіс!
Сезімталдылықтың күшеюі
Түрлі жастағы және әр түрлі жағдайға түскенде пациенттер белгісіздіктен қорқады.
Қорқыныш және үрей аурушаңдылық тудыруы мүмкін, әсіресе пациент оны күткен (елестеткен) кезде.
Аурушаңдылықты көрсету түрі адамның мәдени – әлеуметтік дамуына байланысты (жылау, ыңырсу, айқайдау, ішінен тыңу және т.б.).
Көне адам инстинкті – қауіп төнген жағдайда тірек табу. Сондықтан қатты ауырсынған кезде адам баласы заттарға немесе басқа адамға жабысады.
Ауырсынуды жеңілдету тәсілі –назарын алаңдату.
Жазылып кететініне күмәндану
Ұзақ және көп рет қайталанатын манипуляциялар, емдеу немесе дәрі-дәрмектер пациентте ауруының емі жоқ деген ой тудырады.
Ұялу және ыңғайсыздану
Интимді манипуляцияларды жасаған кезде медицина қызметкері пациенттің ұялатынын, ыңғайсызданатынын ескеруі тиіс.
Манипуляциялар жасаған кезде пациентке өзінің жеркенішін, жиіркенуін көрсетпеуі тиіс,кәсіби әдептілік пен сыпайы мінез-құлық танытқанымаңызды.
Дене жанасуы
Манипуляциялар жасаған кезде медбикеге пациентпен денесін тигізуге тура келеді.
Дене жанасуы әрқашан эмоционалды болатынын есте сақтау қажет.
Осыған байланыстыараласу аймағын ескеру қажет.
Интимді аумақта манипуляциялар жасау үшін пациенттің медицина қызметкеріне сенгені қажет.
Әрекеттесуге кедергілер :
Уәждемелік кедергіәңгімелесушілердің байланысқа түсулері үшін себептері әр түрлі болған кезде туындайды.
Пациентәңгімеге араласуға бейімдіболуы тиіс!
Құзыреттіліксіздік кедергісі
Әңгімелесуші әңгімелесудің тақырыбын дұрыс білмесе немесе мәселені ішінара білген кезде туындайды.
Пациент медицина қызметкерінің білімсіздігін көрсе, оның мәртебесі түседі.
Сөйлесу стильдері кедергісі
адамның темпераменті, мінезі, көзқарасына байланысты және тәрбиесі, айналасы, кәсібінің ықпалымен қалыптасады.
Эстетикалық кедергі
Әңгімелесуші мұқиятсыз, салақ киінген немесе кабинетіндегі жағдай, жұмыс үстелінің күйі әңгімелесуге тартпаған жағдайда туындайды.
Әр түрлі әлеуметтік жағдайы
Серіктестердің, әсіресе егер олардың бірі басшылықтың алдында қорқуға үйреніп кеткен болса.
Сұрақ:Қоғамда биік мәртебеге ие пациентпен қалай қатынас жасау керек?
1. Стандартталған қатынасқа түсу әдісін пайдаланыңыз (өзіңіздің лауазымдық міндеттеріңізді орындаңыз).
2. Қатынас жасауда «басымдылық факторын» тек пациент ғана емес, Сізде орната алатынын есте сақтаңыз.
3. Кішкене көну әрекеттерін жасаңыз (серуендеу, келушілерді кіргізу және т.б.
Теріс эмоциялар кедергісі
Келесі тұлғалармен сөйлескен кезде туындайды
- Көңіл түскен адаммен
- Ашулы адаммен с
- Науқас адаммен
Коммуникативті кедергі
Қарым-қатынасқа түскен адамдардың арасындағы адекватты ақпарат алмасу кезінде туындайтын психологиялық кедергілер.
Келесі қағиданы есте сақтау керек,
Медицина қызметкері мен пациенттің әңгімелесуінің стандартты түрін ұсыну мүмкін емес.
Сұрақ:Жалықтыратын пациентпен қалай қарым қатынас жасау керек?
1)Мінез-құлқының себебін анықтап, соған ықпал жасау :
– Ауруымен байланысты қорқыныш, үрей – ақпарат беру, түсіндіру, дәлелдеу;
– Басқа пациенттермен араласудағы проблемалар– палатадағы пациенттердің арасындағы қарым-қатынасты реттеуге тырысу;
– Тұлғаның ішкі мәселелері
2)Қолының бос емес екенін айтқан кезде максималды түрде әдепті болу!
Ұстаным кедергісі
сізбен әңгімелесуші сізге немесе ұйымыңызға қатысты теріс ұстанымы болуы мүмкін.
Жақтырмаушылыққа ақылсыздық, әлсіздік, мәденитесіздік, қарапайым білмеушіліктің көрінісі ретінде қараңыз.
Сұрақ:«Медицинада барлығы нашар …» ұстанымды пациентпен қарым-қатанасты қалай жасау керек?
1) Ұстанымның қалыптасу себебін анықтау:
- БАҚ,
- Өзінің бұрын басынан кешкені,
- Таныстарының басынан кешкені,
- Өтіп жатырған жағдай.
2) Ұстанымына әсер ету :
- Ақпарат беру, түсіндіру, дәлелдеу (сөзбен емес іспен).
3) Пациенттің медицинаға деген көзқарасын өзіңізге қатысты қабылдамаңыз.
Фонетикалық кедергі
Нәтижелі қатынас жасауға қатты кедергі келтіреді, бірақ егер сіз нақты осы адаммен қатынас жасауға ұмтылсаңыз, оның сөйлеу мәнеріне бейімделуге тура келеді.
Тыңдау білмеушілік
Пациент сөзіңізді бөлуде, өзінің шаруасын айтудуында немесе өзінің шаруасын ойлап, сөздеріңізге жауап бермегенінде.
Сұрақ:Пациент сөзіңізді бөле берген кезде қарым-қатынас қалай жасау керек?
1. Мінез-құлқының себебін анықтаңыз:
- Нақтылауйды,
- Тыңдағысы келмейді (өзінің көзқарасын дәлелдейді),
- Асығады, мазасызданады.
2. Өзіңіздің қатынас түсуіңізді мақсатын анықтаңыз.
3. Қатынас жасаудың нәтижелілігін анықтайтын факторларды ескеріп, пациентпен қарым-қатынас жасау тактикасын құрыңыз.
Сұрақ:Медициналық ұжымға дөрекі сөйлеп, олардың қорлайтын пациентпен қарым-қатынас қалай жасау керек?
1. Күтім шиеленіс жағдайында әрекет ету стратегиясы ретінде.
2. Мінез-құлқының себебін анықтаңыз:
– Тұлғаның қасиеттері,
– Ұжымның әрекетіне жауап және т.б.
3. Егер Сіз пациенттің ашулы әрекетінің себебіне ықпал ете алсаңыз – оны жойыңыз.
4. Дәрігерге пациенттің мінез-құлқы туралы хабарлаңыз.
Принципті жағдайлар :
тыңдай білу
сендіре білу
түсіндіре білу
Тыңдай және сети білу
Тыңдай білу– бірінші кезекте әңгімелесушіңіз сізге барлығын айтқысы келетіндей, ашық және ниетпен айтатындай етіп тыңдай білу керек.
Ести білу– бұл өзінің айтылған туралы түрлі ойларын емес, нақты әңгімеге қатысушыны ести білу. Нақты айтылған нәрсені, айтылғанның мәнін ести білу.
Анық, нақты және түсінікті етіп түсіндіре білу
«Егер ой бір нәрседен екіншіге секіре берсе, ауыса берсе, егер маңызды сөз үзіле берсе, мұндай рөлді тіптен тыңдау мүмкін емес.»
А.Ф. Кони
Әңгімелесушінің сендіру білу
Сендіру – бұл адамдарды өзінің жағына тарту.
Сендіру сөз, іс және үлгі болу арқылы жүзеге асырылады.
Бар жағдайда да сөз басым болады.
Сендіруге көнбейтіндер :
- Ой өрісі шектеулі адамдар
- «Ішкі ойына берілген» тұлғалар
- Әлеуметтік тұйық адамдар
- Ашуы айқын көрініп тұрған адамдар
- Жаулық қатынасын ашық көрсеткен тұлғалар
Қолымда барының бәрін алып қойыңыз.
Тек тілдесу мүмкіндігімді қалдырыңыз.
Көп ұзамай мен барлығына қолжеткіземін.Даниэл Уэбстер
Позитивті қарым-қатынасорнату үшін
- Қолайлы жағдай жасаңыз
- Бір біріңізге жақындата түсетін тақырыптар табыңыз
- Ішкі түйсігіңізді қосыңыз
- Әңгімелесушіңіздің қарқынына ілесіңіз
- Әзіліңізді мұқият жасаңыз
Қолайлыэмоционалдыайнала құрау үшін
- кофе, шай, какао – кофеин мен тиобромин эмоционалды жәй-күйге орташа сергіткіш әсер етеді
- шоколад ешқашан көңіл-күйді бұзбаған
- Сенім ұялататын жақсы сыртқы келбет
Өзара түсіністікті қалыптастыратынқағидалар :
- Пациенттің қатты эмоцияларға берілуін дайын болу
- Пациентпен оның уайымын бөлісуге дайын болу
- Пациентке ішінлегісін айтуға мүмкіндік беру
- Орынсыз оптимизм көрсетпеу керек
Медицина қызметкерінің эмоцияларды реттеу тәсілі
Егер адам жағдайды өзгерте алмаса, оған деген көзқарасты өзгерту керек:
- артық қуатты нейтралды бағытта жұмсау – белсенді қызмет түрімен айналысу керек;
- «вентиляциялық» теорияны пайдалану – басқа адамдарға зиян келтірмей жағдайды басу;
- дене саулығын нығайту – дені сау мықты организм эмоционалды жүктемелерді оңай көтереді;
- Тыныс алу техникасын пайдалану –терең тыныс алу ағзаны көп мөлшерде оттегімен қамтамасыз етіп, көмірқышқыл газынан босатады;
- Назарын басұа нысандарға аудару;
- Талдауыштарға дыбыс, түс, әуен немесе сөзбен әсер ету;
- Сыртқы келбеті байсалды адамдарға назар аударк – айналадағы адамдардың эмоциялары беріледі;
- Өтіп жатырған оқиғалардан жақсы нәрсе іздеу.
Келесі нәрселерді есте сақтаңыз…
- Пациенттің туыстары медицина қызметкерлеріне сұрақтар қоюға толық құқығы бар;
- Науқас адамның мінез-құлқы мен көңіл-күйінде үнемі өзгерістер болып тұрады – дәрілер, қолайсыздық пен стресс жабыраңқы немесе ашулы күйге келтіруі мүмкін;
- Максималды мүмкін деңгейде науқас адамның белсенділігі мен тәуелсіздігін ынталандыру қажет, бұл оған өз күшіне сенім тудырады;
- Өз денсаулығына адекватты көзқарас таныту керек – өз денсаулығы сыр берген кезде біреуге көмек көрсету қиын.
Кәсіби қызметіңізге сәттілік тілейміз!
[email protected]
