Бухгалтерлік есеп принципі

Бухгалтерлік есеп қағидалары

ҚАЗАҚСТАН
РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ 
БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ 
МИНИСТРЛІГІ
 

Орта 
– Азиялық Университеті.
 

РЕФЕРАТ 

Тақырыбы:          Бухгалтерлік
есеп қағидалары
 

  
Орындаған:
Баймомынов
С.

                                                       
Қабылдаған:
Алманиязова 

Алматы 
2007ж.
 

Жоспар: 

І. Кіріспе.

   “Есептей
алмаған, басқара алмайды”.
 

ІІ. Негізгі бөлім.

    1)Бухгалтерлік 
есептің стандарттары мен тұжырымдамалық 

       
негізі.

    2) Бухгалтерлік 
есептің принциптері.

ІІІ. Қорытынды. 

І. Кіріспе.

      Бухгалтерлік 
есеп көптеген жылдар бойы басқа ғылымдар
сияқты дамып, қоғамның экономикалық-әлеуметтік
жағдайларына сай өзгерістерге ұшырап
келе жатқан, сондай-ақ өмірде өзінің ерекшелігімен 
оқшауланатын ғылым болып табылады.
Белгілі ғалым Б. Де Солозано осы
ғылым туралы “Бухгалтерлік есеп барлық
ғылымдар мен өнердің ең алдында тұрады,
басқалары онсыз өмір сүре алмаса, бухгалтерлік
есеп үшін олардың ешқайсысы қажет емес”
– деген болса, оның әріптесі Р. А. Фаулки
“Есеп – бұл барлық бизнестің тілі, яғни
философиясы” – деп атаған. Бухгалтерлік
есеп ұйымның қаржылық ақпаттарын өлшейтін,
есептейтін және оны пайдаланушыларға
жеткізіп отыратын жүйе болып табылады.
Бухгалтерлік есеп басқару жүйесінде
ең маңызды орындардың бірін иеленеді.
Бұған дәлел ретінде Біріккен Ұлттар Ұйымының
1992 жылы өткізген конференциясында “Есептей
алмаған, басқара алмайды” – деген
сөздің бекер айтылмағандығын атап өтуге
болады. Жалпы, бухгалтерлік есеп ұйымға
оның қаржылық жағдайын жоспарлау, бағалау,
бақылау және талдау секілді функцияларды
орындауы үшін қажет. Сонымен қатар бухгалтерлік
есеп кәсіпорынның активтері мен міндеттемелері,
капиталы және өндірілген өнімдері мен
олардың сатылғандығы туралы ақпараттарды
жинақтап көрсетеді. Тек қана бухгалтерлік
есеп арқылы ұйымның табыстары мен шығындарын
және шаруашылық қызметінің соңғы қаржылық
нәтижесін анықтауға болады. Бухгалтерлік
есептің ақпараттық жүйесі қаржылық
(сыртқы) және басқарушы (ішкі) есеп
болып екіге бөлінеді. Басқарушы есеп
кәсіпорынның қаржылық ақпараттарын ішкі
пайдаланушыларға жеткізіп отыратын жүйе
болса, ал қаржылық есеп жоғарыда айтылған
қаржылық ақпараттарды ішкі пайдаланушылармен
қатар сыртқы пайдаланушыларға жеткізіп
отыратын жүйе. Яғни, басқарушы есептің
мәліметін кәсіпорын басшылары қандай
да бір шешім қабылдау үшін пайдаланса,
қаржылық есептің мәліметін бұлармен
қоса жабдықтаушы (мердігер) кәсіпорындар,
банк мекемелері, салық органдары және
тағы да басқалар пайдаланады. Кез келген
ұйым үшін қаржылық есеп міндетті түрде
жүргізілетін болса, басқарушы есептің
жүргізілуі және оның тәртібі әрбір кәсіпорынның
экономикалық саясатына байланысты.

       
Бүгінгі таңда ел экономикасының 
нарықтық жолға көшуіне байланысты 
жаңа кәсіпкерлік қызметтердің 
пайда бола бастауына сәйкес 
бухгалтерлік есептің маңызы 
мен рөлі арта түсуде. Осыған 
орай бухгалтерлік есептің мазмұны 
мен құрылымына өзгерістер енгізілді. 
Елімізде жүргізіліп отырған бухгалтерлік
есеп толығымен халықаралық қаржылық
есеп беру талаптарына сай орындалады.
Міне осыларды ескере отырып бұрын есепші
деп саналып келген бухгалтер маманы кәсіпорынның
қаржылық жағдайын анықтап, бағалап, есептеп
отырумен қатар кәсіпорынның алдағы уақыттағы
экономикалық әл-ауқатын дамыту жолдарын
жоспарлай білуі қажет. Сондықтан да кез
келген елде бухгалтер мамандарын барынша
білімді етіп даярлау сол елдегі ұйымдардың
экономикалық жағынан тұрақты дамуына
кепілдік береді.

Рефераты:  реферат найти Облачные технологии в робототехнике

Стандарт 
сөзі ағылшын тілінен аударғанда
үлгі, норма деген мағынаны білдіреді.
Ал бухгалтерлік есеп стандарттары дегеніміз 
кәсіпорындағы есеп жұмысын дұрыс 
жүргізудің және құжаттарды дұрыс толтырудың
ережесі болып табылады. Әрбір 
осындай ереже бухгалтерлік есептің
әдістері мен тәсілдерін, мәні мен мағынасын
және терминалогиясын анықтайды. Бухгалтерлік
есеп пен қаржылық есеп беру стандарттарының
қай-қайсысының болмасын өз мақсаты, қолданылу
аясы (орны), анықтамасы, қолданысқа (күшіне)
енген уақыты және мазмұны болады.

      Мақсаты.
Бұл бапта стандарттың қандай мақсатқа
арналып шығарылғандығы және есеп мәселелері
қысқаша баяндалады.

      Қолданылу
аясы (орны). Стандарттың 
пайдаланылатын жерлері 
мен қандай жағдайда (жерлерде)
қолданылмайтындығы
осы бапта жазылады.

      Анықтамасы. 
Стандарттағы келтірілген негізгі терминдерге
түсініктеме берілетін бап болып табылады.

      Қолданысқа
(күшіне) енген уақыты.

Стандарттың қай уақыттан бастап күшіне
енетіндігі осы бапта кәсіпорынның есеп
саясатына түсінік беріледі.

      Кей
кездерде стандарттың қосымшалары да
жарыққа шығуы мүмкін. Бұл қосымшада жаңа
стандарттың басқа қай елдерде қолданылғандығы
жазылып және оған қоса мысалдар берілуі
мүмкін. Бухгалтерлік есеп пен қаржылық
есеп беру стандарттары халықаралық және
ішкі болып екі түрге бөлінеді. Халықаралық
стандартты қаржылық есеп беру стандартын
дайындаудың (жасаудың) халықаралық комитеті
жасап шығарады. Ал ішкі бухгалтерлік
есеп пен қаржылық есеп беру стандарттары
әр елде бухгалтерлік есепті жүргізу үшін,
сол елдің ішінде жасалынады. Бұл жоғарыда
аталған халықаралық бухгалтерлік есеп
стандарты мен ішкі бухгалтерлік есеп
стандартының арасында тікелей байланыс
болуы қажет. Халықаралық бухгалтерлік
есеп стандартын дайындау (құру) барысында
әрбір елдердегі тәжірибеде кездескен
мәселелер жан-жақты талданып, оны шешу
жолдары іздестірілетін болса, әрбір ел
өзінің ішкі бухгалтерлік есеп стандартын
жасауы (құруы) барысында халықаралық
бухгалтерлік есеп стандарттарын негізге
алады. Бүкіл әлемдегі елдерде қаржылық
есеп беруде қолданылатын бухгалтерлік
есеп принциптерін бір ізге салуға (унификациялауға)
қол жеткізу үшін 1973 жылғы 29 маусымда Қаржылық
есеп беру стандартының халықаралық комитеті
құрылды. Жалпы бұл ұйымның құрылуы АҚШ,
Австралия, Германия, Голландия, Жапония,
Ирлания, Канада, Мексика, Ұлыбритания
және Франция сынды елдердің бухгалтерлерінің
келесімге келуімен іске асырылды. Алғашқы
уақытта, яғни қаржылық есеп беру стандартының
халықаралық комитеті құрылған кезде
оның құрамына жоғарыда аталған елдерден
жеті білікті маман алынған болатын. Ал
бүгінгі күні оның құрамында бұл аталған
елдерден басқа Үндістан, Малайзия, Оңтүстік
Африка Республикасы, Швейцария, Зимбабве
және тағы да басқа елдердің өкілдері
бар. Қаржылық есеп беру стандартының
халықаралық комитеті өздерінің жарыққа
шыққан жаңа стандарттары мен басқадай
нұсқаулары, ережелері және түсініктері
үшін табыс алып отырады. Сонымен қатар
комитетке бухгалтерлердің халықаралық
федерациясы, қаржылық институттар, бухгалтерлік
фирмалар және басқадай ұйымдар қаржылық
көмек көрсетіп отырады. Халықаралық қаржылық
есеп беру стандартының негізгі мақсаты-мына
төмендегілерді орындай отырып қаржылық
есеп беруге қол жеткізу:

  • қаржылық
    ақпаратты құру барысында қажетті міндеттер;
  • ақпараттық
    жүйені құру принциптері;
  • осы ақпараттардың
    сапалық сипаттамалары;
  • қаржылық
    есеп берудің элементтері;
  • өлшеу және
    мойындау критериялары.
Рефераты:  Дипломная работа: Организованная преступность и борьба с ней -

      Қаржылық 
есептің мақсаты – кәсіпорынның
қаржылық жағдайы туралы және қаржылық
жағдайының өзгеруі туралы ақпараттар
беру. Сондай-ақ ұйымның қаржылық есебінде
мыналарға қажетті ақпараттық мәліметтердің
болуы қажет:

  • қаржы салымын
    жасау және несие беру туралы шешім 

        
    қабылдауға қажетті мәлімет; 

  • ұйымның алдағы
    кезеңдегі ақшалай айналымын бақылауға
    қажетті мәлімет;
  • ұйымға берілген
    ресурстармен байланысты міндеттерін
    бағалауға қажетті мәлімет;
  • басқару органдарының
    жұмысын бағалауға қажетті мәлімет.

      Қаржылық 
есеп ұйымның бухгалтерлік ақпараттарының
алғашқы таратылым құралы болып 
есептеледі. Ал бұл қаржылық есеп бухгалтерлік
есептің жеті элементінен құралады.
Элементтердің алғашқы үштігінің 
қатарына ұйымның балансында көрсетілетін
активтері, меншікті капиталы және міндеттемесі
жатқызылады. Қалған төрт элементі кәсіпорынның
қаржы-шаруашылық қызметі туралы есебінде
көрсетілетін табыс, шығын, пайда және
зиян деп аталатын топтардан тұрады. Қаржылық
есеп беру тұжырымдамалары (концепциялары)
шешім қабылдау үдерісінде көрсетілетін
бухгалтерлік ақпараттардың қажеттілігін
анықтайды және оны бекітеді. Есеп тұжырымдамасын
(концепциясын) жалпы және жеке
– деп аталатын екі түрге бөлуге болады.

  • Жалпы тұжырымдама
    (концепция) бұл бірнеше елдің бухгалтерлік
    есеп туралы көзқарасын білдіреді.
  • Жеке тұжырымдама
    (концепция) тек қана бір елдің өз ішінде
    жүргізілетін бухгалтерлік есеп туралы
    көзқарасын білдіреді.

      Тұжырымдамалар
(концепциялар) халықаралық бухгалтерлік
есеп және қаржылық есеп беру стандартына
қарастырылған бухгалтерлік есеп принциптері,
есеп саясаттары, есеп берулер негізінде
құрастырылады. Бұған дейін айтылып жүргендей
қазіргі таңда бухгалтерлік есептің әлемдік
теориясында, сондай-ақ тәжірибесінде
екі негізгі, жалы деп аталатын континенттік
(еуропалық) және америкалық тұжырымдама
(концепция) қатар жүргізіліп келеді.

      Бухгалтерлік 
есептің континенттік (еуропалық) тұжырымдамасы
(концепциясы) кәсіпорынның жұмысына мемлекеттің 
ықпал етуімен, араласуымен түсіндіріледі.
Бұл бойынша сол елдегі қызмет атқаратын
барлық ұйымдар мемлекет бекіткен шоттар
жоспары және басқа да нормативті құжаттар
бойынша жұмыс істеуі тиіс. Сондай-ақ кәсіпорынның
бухгалтерлік есеп берудегі қолданылатын
ақпараттық мәліметтері бұл континенттік
(еуропалық) тұжырымдамасы (концепциясы)
бойынша салық органының және басқа да
мемлекеттік органдардың қажеттілігін
қамтамасыз ететіндей болуы керек. Дүние
жүзінде бұл модельді қолдап отырған елдердің
қатарына Австрияны, Германияны, Жапонияны
және басқа да Еуропа елдерін жатқызуға
болады.

      Америкалық 
тұжырымдаманың (концепцияның) континенттік
(еуропалық) тұжырымдамадан (концепциядан)
өзгешелігі, бұл модельде кәсіпорынның
бухгалтерлік есеп берудегі мәліметтері 
негізінен қаржы салымшылары 
мен несие берушілердің қажеттілігін
қамтамасыз етуге арналған. Бұл жағдайда
ұйымның салық жүйесі қаржылық есептен
бөлек және оған тәуелсіз шешімін тауып
отырады. Бүгінгі таңда бұл модельді Ақш,
Канада, Ұлыбритания, Голландия, Австралия,
Үндістан (Индия), Оңтүстік Африка Республикасы
және басқа елдер қолданып отыр.

Рефераты:  реферат найти Клятва Гиппократа

      Міне,
осы жоғарыда айтылғандарды қорытындылайтын 
болсақ әрбір ел өзінің бухгалтерлік
есебін континентальдық (еуропалық) немесе
америкалық тұжырымдама (концепция) бойынша 
жүргізуі мүмкін екендігі анықталады.
Біздің еліміздегі ұйымдардағы бухгалтерлік
есеп Кеңес Одағы тұсында континенттік
(еуропалық) тұжырымдама(концепция) бойынша
жүргізгендігі белгілі. Бүгінгі күннің
өзінде осы қалыптасып қалған модель өз
күшін жоймай келеді. Яғни барлық кәсіпорындардың
есеп жұмысы мемлекеттің басшылығымен
салық органының қажеттілігін қанағаттандыру
мақсатында жасалынып отырылады. Әйтсе
де 1997 жылдан бастап елдегі барлық ұйымдардың
бухгалтерлік есеп жұмысын жүргізудің
ережесі, бағыты болып саналатын Қазақстан
Республикасының бухгалтерлік есеп стандарттары
Американдық (халықаралық) бухгалтерлік
есеп стандарттарына барынша жақындатылып
жасалынғандығын атап өтуге болады. Сонымен
қатар біздің еліміз халықаралық бухгалтерлік
есеп стандарттарына көшуге бетбұрыс
жасап 2003 жылдан бастап еліміздегі ірі
кәсіпорындар өз есептерін халықаралық
стандарттың талаптарына сай етіп жүргізу
керектігін қабылдады. Біріншіден-осы
тұрғыдан, ал екіншіден-елдегі қазіргі
экономикалық жағдайға сәйкес болса керек,
еліміздегі кейбір ұйымдардың қаржылық
есеп берулері соңғы кездері қаржы салымшыларын
(инвесторларды) ақпараттық мәліметтермен
қамтамасыз етуге негізделіп жасалып
отыр.

Кез келген
ғылымның, соның ішінде бухгалтерлік есептің
принципінің болуы заңдылық. Латын тілінен
аударғандағы принцип сөзі мағынасы жағынан-бастамасы,
негізі деген түсінікті білдіреді. Қаржылық
есеп беру тұжырымдамасы (концепциясы)
шаруашылық үдерістері барысында шешім
қабылдау үшін бухгалтерлік ақпараттық
мәліметтердің қажеттілігін анықтайды.
Жалпы оқулықтар мен оқу құралдарын оқи
отырып бухгалтерлік есептің жиырмадан
астам принципін кездестіруге болады.
Авторлар өз еңбегі барысында оларды кей
кездері белгілі бір ұқсастықтарына қарай
біріктіріп отырады. Қазақстан Республикасының
бухгалтерлік есеп стандарттарында бухгалтерлік
есептің мына төмендегідей принциптері
анықталған:

  • есептеу;
  • үздіксіз
    (ұдайы);
  • түсініктілік;
  • мәнділік;
  • маңыздылық;
  • сенімділік;
  • әділетті
    әрі тура көрсету;
  • бейтараптық;
  • сақтық;
  • толықтылық;
  • салыстырмалық;
  • дәйектілік.

      Түсініктілік,
маңыздылық, сенімділік
және салыстырмалық 

деп аталатын төрт принцип-бухгалтерлік
есептегі ақпараттық мәліметтерінің негізгі,
сонымен қатар сапалы мінездемесі болып
табылады.

      Түсініктілік 
принципі 

      Бухгалтерлік 
есептің ақпараттық мәліметтері 
оны пайдаланушыларға шешім қабылдауы 
барысында түсінікті болу керектігімен
түсіндіріледі. Ол үшін бұл мәліметтерді
пайдаланушылар бухгалтерлік есеп жайында 
белгілі бір дәрежеде білімді болулары
қажет. Дегенмен де түсініктілік принципі
ақпараттық мәліметтерді жәй қарапайым
адамдардың, кәсіпқой емес тұлғалардың
пайдалануы үшін сапасын төмендету деген
түсінікке сай емес. Сонымен қатар осы
мақсат үшін оны қаржылық есептен алып
тастауға болмайды. Ақпаратты пайдаланушы
тұлғалар бұл мәліметтерді түсіну үшін
алдын ала кеңес алулары қажет.

      Маңыздылық 
принципі      

      Бухгалтерлік 
ақпараттық мәліметтердің, қаржылық есептің 
сыртқы пайдаланушыларға олардың шешім 
қабылдауы үшін қажет болуы мен
түсіндіріледі. Олар негізінен бухгалтерлік
есеп мәліметтерін келесідей мақсаттарға
пайдаланады:

  • алдағы уақыттағы
    экономикалық жағдайды болжау үшін;
  • бұрын жасалынған
    болжамдардың барысында алынған нәтиженің
    дұрыстығын анықтау үшін.
Оцените статью
Реферат Зона
Добавить комментарий